Planina Tara se nalazi u zapadnom delu Srbije i pripada unutrašnjem pojasu Dinarida i zauzima  površinu od 183 km2. Dužina Tare je je 50 km, a širina 22 km i ima prosečnu nadmorsku visinu od 1200 m. Najviši vrh je Kozji rid sa 1591 m. Pripada grupi podrinjskih planina i ima složenu geološku prošlost i raznoliku petrografsku građu.

tara

Tara

Tara je od 13.jula 1981.god. nacinalni park proglašena od strane Narodne skupštine SR Srbije i ohuhvata 19175 ha. Briga o najlepšoj planini Zapadne Srbije 1981 god. poverena je JP Nacionalni park Tara. On pokriva povrsinu od 19200 ha. Pretpostavlja se da su trijaski krečnjaci, na severnim stranama Tare u tercijeru bili obala Panonskog mora. Zbog povoljne klime i zabačenosti na Tari je opstao relikt i endemit balkanskog poluostrva Pančićeva omorika, kao i mnogi drugi spomenici prirode, blago rečeno živi fosili. Tara je uglavnom izgradjena od krečnjaka, prosečne nadmorske visine 1000-1200m. Najviša kota je Kozji Rid 1591m a najniža kota 291m odnosno visina jezera Perućac. Reka Vrelo je najjače kraško vrelo u N P čija se voda uliva u Drinu posle tačno 365m. Klima je izrazito planinska, leta sveža,a zime hladne sa dosta snega. Kiše su najčešće u maju. Najsuvlji meseci su jul i avgust, jesen je sunčana i toplija od proleća.

Klima

Na klimu Tare presudan uticaj ima njen geografski položaj tj. iznad planine sučeljavaju se toplije vazdušne struje sa juga sa hladnijim severnim što uslovljava nestabilno vreme. Posebni faktori koji utiču na klimu Tare su:

  1. temperatura vazduha
  2. padavine
  3. osuavanje
  4. oblačnost
  5. vlažnost vazduha
  6. magla
  7. vetrovi
  8. opšti uslovi klime

Temperatura vazduha

Prosečna srednja godišnja temperatura vazduha za područje Nacionalnog parka iznosi 5° C. Temperaturne vrednosti po godišnjim dobima iznose: prolece (mart, april, maj) 3° C, leto (jun, jul, avgust) 13,4 °C, jesen (septembar, oktobar, novembar ) 5,7 °C, zima ( decembar, januar, februar ) -2,9 °C. Prema podacima meteorološke stanice na Mitrovcu mrazevi se ne javljaju samo u tri letnja meseca. Veoma karakteristican podatak je činjenica da se u zimskom periodu ne javljaju ekstremno niske minimalne temperature.

Padavine

Najviše kiše padne tokom maja 13% (127,4 mm) od ukupne godišnje količine padavina koja iznosi 977,3 mm. U junu i julu padne po oko 10%. U ostalim mesecima padavine su skoro ravnomerno rasporedene (od 60 do 80 mm ). Srednji broj dana sa padavinama je 156,6 mm sa maksimumom u maju ( 18 dana ) dok sneg najčešce pada u januaru ( 13,2 dana ). Sneg se zadržava prosecno 109 dana godišnje.

Osunčavanje

Prosečno trajanje osuncavanja iznosi 1.699,5 casova ili 38% u potencijalnom trajanju. Najduže trajanje osunčavanja zabeleženo je 1961. godine sa 1.889,6 časova, a najkraće 1955. sa 1.479,1 časova. Inače po mesecima najduže trajanje sijanja sunca je u julu 235 časova ili 59% a najkraće u decembru 51 cas ili 19%.

Oblačnost

Stepen oblačnosti u području Tare je znatan u toku čitave godine. Srednja dnevna oblačnost najmanja je u avgustu 4,1 dan a najveća u decembru 7,2 dana. Interesantan je podatak o relativno velikom broju vedrih dana u zimskom periodu.

Vlažnost vazduha

Srednja godišnja relativna vlažnost vazduha na Tari je velika (83%). Najmanja je u junu i avgustu (80%) a najveća u decembru (89%). U letnjim mesecima mali je broj dana sa relativnom vlažnošcu preko 80% u 14h ( oko 7 dana u decembru).

Magla

Prosečan broj dana sa maglom u godini je znatan na ovom području i često veći od broja takvih dana u podgorju i drugih delova Tare, koji nisu na pravcu kretanja vlažnih vazdušnih masa.

tara_3

Vetrovi: Glavni pravci duvanja vetrova na području Nacionalnog parka Tara su severoistocni i jugozapadni. Ostali pravci su sasvim neznatno zastupljeni (južni, severni, jugoistočni, severozapadni, zapadni, istočni ) tako da se umesto njih javlja velika čestina tišine. Jači udari vetrova (oluje) relativno nisu česti na području Tare.

Opšti uslovi klime: Klima masiva Tare u celini karakteriše se svežim prohladnim letom, dosta hladnom zimom i prilično neznatnim godišnjim kolebanjima temperature vazduha. Leto je praktično produženo i na prve jesenje mesece, a jesen je u celini toplija od proleća- oktobar je topliji od aprila. Padavine su obilnije i češće u letnjoj polovini godine, naročito u kasno prolece. Zima na Tari je dosta snežna. Sneg počinje da pada početkom novembra a katkada i ranije i zadržava se na tlu i do maja. Debljina snežnog pokrivaca dostiže prosečno 100 cm. Ovakav kompleks klimatskih karakteristika odreduje režim kontinentalne planinske klime, koja se približava subalpskoj klimi, ali njenoj nešto vlažnijoj varijanti.

NP Tara je 80% područje šumskih ekosistema. Otkrivene su 34 šumske i 19 livadskih zajednica.75% su mešovite sastojine smrče, jele i bukve. Pored Pančićeve omorike značajne su i mečija leska,tisa, božikovina, jeremičak, dervenski različak, božur, paprat rebrača…

Od 53 vrste sisara koliko ih je zabeleženo na Tari, najatraktivniji su mrki medved, divokoze koje na Tari žive i na 290mnv. Od 135 vrsta ptica 43 su selice, a posebno se ističu i najugroženije  vrste poput orlova, sokolova i drugih čistača prirode.

U šumama Tare postoji više od 251 vrste gljiva, od kojih su 3 otrovne. Jedna od njih je Zelena pupavka –najopasnija gljiva Evrope.

tara_01

Ribolov na vodama kojima gazduje NP Tara predstavlja pravo uživanje. Ove vodotokove nastanjuje oko 40 vrsta riba (mladica, lipljan, som, šaran, mrena.jez…).

Područje NP Tara obiluje arheološkim nalazištima koja datiraju od neolita do srednjeg veka. Poznate su neke nekropole – stećci u Perućcu, ostatci srednjevekovnog utvrđenja Solotnik i manastir Rača, zadužbina kralja Dragutina Nemanjića iz 13-og  veka.

Na Tari je obeleženo 18 planinarskih staza sa ukupnom dužinom od 120km. Za korišćenje ovih staza preporučuje se korišćenje planinarskih mapa do kojih se može doći na informativnim punktovima u Parku.

Projektom TAROCIKL definisano je 27 biciklističkih staza dužine oko 420km i otvorena vrata novoj vrsti turizma, bez štetnih posledica.

Kao planinar, više puta sam bila na Tari. Jednako je lepa i leti i zimi, u proleće i u jesen.  Jesenje boje se nemogu opisati rečima, treba doživeti.

A vazduh…to samo znaju pluća onih koji su posetili našu prirodnu lepoticu.

Da li ste bili na Tari i kakva su vaša iskustva sa ovim prirodnim lečilištem za astmu?